Nagły ból po lewej stronie klatki piersiowej i chwytanie się za serce to dobrze znane wszystkim objawy zawału. Wiemy też, że rozległy zawał serca może być spowodowany silnym wysiłkiem, stresem, emocjami, a najczęstszymi ofiarami tego nagłego epizodu krążeniowego są mężczyźni w średnim wieku, zwłaszcza palacze, otyli i unikający aktywności fizycznej. To wszystko jednak bardzo powierzchowne informacje. Aby poznać, czym naprawdę jest zawał serca, jak próbować mu zapobiegać i jak rozpoznawać jego pierwsze objawy- czytaj poniżej.
Czy grozi mi zawał serca?
Zawał serca to nic innego jak martwica mięśnia sercowego spowodowana jego niedokrwieniem. Poszczególne obszary serca zaopatrzone są przez różne tętnice wieńcowe, które dostarczają pracującemu mięśniowi tlenu i substancji odżywczych. W warunkach kiedy przepływ w jednej tętnicy ustaje na skutek jej zatkania lub zakrzepu, obszar przez nią ukrwiony ulega stopniowej martwicy i nie może dalej pełnić swojej funkcji. W zależności od wielkości tętnicy wieńcowej, która utraciła swoją drożność, powstaje niewielkie uszkodzenie lub rozległy zawał serca. Naczynia wieńcowe stopniowo tracą swoje światło poprzez nagromadzenie się w ich wnętrzu blaszek miażdżycowych, zbudowanych w dużym stopniu z cholesterolu. Procesy miażdżycowe nasila nieprawidłowa dieta, brak aktywności fizycznej oraz palenie papierosów. Palenie jest również dodatkowym czynnikiem ryzyka, ponieważ wzbudza proces zapalny w ścianach naczyń, zmniejsza stabilność blaszek, w wyniku czego łatwiej dochodzi do ich pękania i odłamywania się fragmentów, które potem mogą stać się materiałem zatorowym tętnicy.
Objawy zawału serca
Rozległy zawał serca przebiega bezobjawowo tylko w wyjątkowych sytuacjach, na przykład u osób chorujących na cukrzycę, u których spadła zdolność do odczuwania bodźców bólowych. U większości pacjentów zawał serca objawia bardzo silnym bólem w klatce piersiowej, który czasem może promieniować do innych okolic ciała, zwłaszcza po stronie lewej: ramienia, dłoni, łopatki, brzucha. Ból ma charakter piekący, rozpierający i gniotący. Dolegliwościom bólowym często towarzyszą duszności, trudności z nabraniem powietrza, nagłe zblednięcie i zlewne poty oraz uczucie narastającego lęku. Ważne, żeby chory, u którego pojawiły się powyższe dolegliwości trafił jak najszybciej na szpitalną izbę ratunkową, gdzie zawał serca zostanie szybko potwierdzony lub wykluczony. Inne choroby serca nie dają z reguły tak gwałtownych objawów, ale zawał serca może czasem przypominać raczej ból brzucha niż klatki piersiowej- jest to niezwykle mylące dla lekarzy. Ponieważ podczas zawału dochodzi do zwiększonego, patologicznego wykrzepiania krwi, bardzo ważne jest jak najszybsze podanie leku przeciwzakrzepowego. Zanim przyjedzie karetka pogotowia ratunkowego chory może otrzymać 300 mg kwasu acetylosalicylowego (Aspiryna, Polopiryna), którą powinien rozgryźć, by zapewnić jak najszybsze wchłonięcie się substancji. Jest to jedyny lek przeciwzakrzepowy, jaki możemy podać w warunkach domowych choremu, u którego prawdopodobnie wystąpił rozległy zawał serca. Choremu należy też zapewnić opiekę, ciepłe okrycie i wsparcie duchowe w okresie oczekiwania na pomoc.

U osoby zdrowej ciśnienie krwi jest regulowane przez mózg i jest uzależnione od zapotrzebowania tkanek na tlen. W czasie snu ciśnienie ulega znacznemu obniżeniu, a np. podczas wysiłku fizycznego i tuz po nim, oraz w sytuacjach stresowych ciśnienie ulega znacznemu podwyższeniu.
Choroba wieńcowa
W pewnym uproszczeniu można wskazać, że choroba wieńcowa w sposób szczególnie częsty występuje u osób chorych na miażdżycę, u których w naczyniach wieńcowych odkładane są tak zwane blaszki miażdżycowe ograniczające dopływ krwi do mięśnia sercowego.